Où t’en allais-toi, papillon

De vrede van een tropenavond laat zich maar moeilijk met woorden vangen. Waar moet je beginnen? Een wolkenloze lucht vol sterren, het silhouet van één kokospalm, dronken wiegend op de wind maar altijd toch weer fier rechtop… meer is er niet, meer gebeurt er niet.

Misschien dat Ismaël het had gekund. Hij had immers verklaard dat het veel beter met hem ging, nu hij niet meer in de stad woonde en de drukte en de stress achter zich had gelaten; “ik denk”, had hij gezegd, “dat het wel weer zal komen.” Ismaël zou het hebben gekund. Ooit was hij een gevierd dichter en publiceerde de enige nationale krant regelmatig zijn bijdragen. Maar hij was in ongenade gevallen, iets met het regime, en nu sleet hij zijn dagen als uitbater van de “Mini Beach Club” – weidse benaming voor een keet die opgetrokken was uit niet veel meer dan golfplaat en triplex en die een koelkast had die, bij gebrek aan electriciteit, koelde met behulp van grote blokken ijs.

Ismaël leerde ons de grondbeginselen van het Ewé. Nam bier fafa deka, hetgeen betekent: “geef me een koud biertje”, olepô nyonouà, “zie je die vrouw?”, miji Alice bê noudoupé, “laten we naar het restaurant van Alice gaan.” Daar zaten we die avond dan, bij Alice en Koffi – bar Rendez-vous, bonne cuisine, – vijftien kilometer buiten Lomé, de hoofdstad. We hadden hem uitgenodigd voor het diner, min of meer in ruil voor die taallessen, maar eigenlijk vooral ook omdat hij zo’n enthousiaste prater was die over alles wel een mening had – vrouwen, literatuur, politiek – “Frantz Fanon, die moet je lezen”, zei hij, “als je tenminste iets wil begrijpen over kolonialisme en Afrika.”

Mijn herinneringen aan die avond zijn in de loop van de jaren min of meer vloeibaar geworden, verdronken in het ruisen van de branding, in die overweldigende sterrenlucht en in het onophoudelijke tjirpen van de krekels. Het rook naar olielampenwalm, dat weet ik nog, naar de balsemende geuren van de flamboyant; en naar de zee natuurlijk, die onzichtbaar aanwezig was achter al die duisternis; maar het meest rook het naar die rokende spiralen die op regelmatige afstanden van elkaar de muskieten op afstand probeerden te houden. Ismaël tekende met zijn vingers op het tafelblad de contouren van het Afrikaanse continent, sprak over astrologie, over de schrijver Emmanuel Dongala, over de zanger Joe Dassin die hij backstage na een uitverkocht concert had gefotografeerd – maar al die foto’s waren zwart uit de ontwikkelaar gekomen: een zeker teken van een naderende dood, die dan ook inderdaad had plaatsgevonden in de vorm van een fatale hartaanval, een luttel aantal maanden later. Ismaël zat vol met dat soort verhalen. Maar toen ik op mijn beurt vertelde over mijn bezoek, een jaar daarvoor, aan het presidentieel zomerpaleis in de bergen bij Kpalimé, en over de reusachtige vlinder die ik daar had gezien, viel hij plotseling stil. Hij leek ergens op te broeden. We bestelden nog een karaf wijn. En toen, aan het eind van die avond, vroeg hij een pen en een stuk papier. Ik gaf het hem. Hij schreef iets op, met haastige hand, alsof hij bang was om het weer te vergeten, en overhandigde mij toen het vel papier. “Het eerst gedicht dat ik sinds jaren heb geschreven”, zei hij.

Toen ik een paar jaar later weer in de buurt was wilde ik hem opzoeken; ik nam een taxi vanuit Lomé naar Chez Alice et Koffi, naar het strand bij Tropicana; maar er stond geen bont beschilderd keetje bij de branding, geen man die mij begroette met zijn joviale lach; en ’s avonds spraken we niet met zachte stem over poëzie. Alleen de krekels, die waren er nog, de palmbomen, en de geur van muskietenwierook.

où t’en allais-toi
papillon
qui survolait ma tête
flânait
virevoltait
et venait te poser
sur moi

où allais-tu donc
papillon aux ailes
fragiles
aux ailes dorées
papillon
qui me donne envie
d’avoir comme toi des ailes
pour porter mon espoir
vers l’âme universel

Ismaël Efoué Mensah, 1984

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s